ภารกิจยอมคนจนเสียตัวตน ในโลกของความสัมพันธ์
เคยไหม เมื่อเจอคำขอร้อง สมองมันสั่ง ให้พูดว่าได้เลย ทั้งที่ในใจอยากจะปฏิเสธ พอวางสายหรือแยกตัวออกมา ความรู้สึกผิด ก็ลอยขึ้นมาจุกที่หน้าอก นี่ไม่ใช่เรื่องธรรมดา แต่นักจิตวิทยาเรียกมันว่า "การตอบสนองแบบประจบประแจง" (Fawning) ซึ่งมันฝังรากอยู่ใน สัญชาตญาณ ของเรา อย่างน่าเหลือเชื่อ
การตอบสนองที่โลกเพิ่งรู้จัก เมื่อสู้ไม่ได้หนีไม่พ้น
ในวิชาชีววิทยาบอกเราว่า เมื่อมนุษย์เจอภัยคุกคาม เราจะมี 3 ทางเลือก คือ สู้ (Fight), หนี (Flight), หรือหยุดนิ่ง จิตวิทยาสังคม (Freeze) แต่นักบำบัดค้นพบอีกมุมหนึ่ง นั่นคือการ ประจบประแจง (Fawn) ที่เน้นความกลมกลืน
ลักษณะเด่นของอาการนี้คือ:- เสนอตัวช่วยเหลือ ทั้งที่ไม่ได้ถูกขอ
- ยอมเสียสละสิทธิ์ของตัวเอง เพื่อรักษาบรรยากาศให้สงบ
- พยักหน้าเห็นด้วยกับทุกคน เพราะกลัวโดนเกลียด
- เป็นนักพยากรณ์อารมณ์ ตลอดเวลา
รากเหง้าจากวัยเด็ก ในบ้านที่ตึงเครียด
กลไกนี้ถูกสร้างขึ้น แต่มันถูกสอนผ่านประสบการณ์ ลองคิดถึงคนที่เติบโตมา ในครอบครัวที่อารมณ์แปรปรวน เด็กคนนั้นจะเรียนรู้อย่างรวดเร็วว่าทางที่ ปลอดภัยที่สุด คือการ "อย่าสร้างปัญหา" ต้องไม่ทำให้ใครกังวล จนสุดท้าย ความต้องการส่วนตัวถูกมองข้าม และเมื่อเวลาผ่านไป กลไกนี้ก็ทำงานเองโดยไม่รู้ตัว
เหตุผลทางวิทยาศาสตร์ ที่ทำให้เราปฏิเสธคนไม่เป็น
งานวิจัยทางจิตวิทยา พิสูจน์แล้วว่า กลไกนี้เกี่ยวพันกับฮอร์โมน ที่ชื่อว่า ออกซิโทซิน (Oxytocin) หรือฮอร์โมนแห่งความผูกพัน เมื่อเราเครียด เราจะเลือกสร้างพันธมิตร แทนที่จะปฏิเสธ นี่คือกลยุทธ์การเอาตัวรอดที่เนียนกริบ แต่ผลข้างเคียงคือเราจะ สูญเสียความสามารถในการตั้งขอบเขต
บทสรุปและทางออก เพื่อชีวิตที่สมดุล
การตระหนักถึงอาการฟอว์นนิง คือกุญแจสู่ความเป็นอิสระ เราต้องฝึกการตั้งขอบเขต การเป็นคนดีไม่ได้หมายความว่า เราต้องลบตัวตนทิ้ง ลองเริ่มจากเรื่องเล็กๆ แล้วคุณจะพบว่า ความสุขที่แท้จริง คือการที่คนอื่นรักเราในแบบที่เราเป็น อย่างแท้จริง